Quantcast
Viewing all articles
Browse latest Browse all 1578

Mitt liv som lisensbetalar

Lenge var eg kriminell. I dag betalar eg TV-lisensen min – og eg gjer det med glede. Straks eg tok til å betala, forstod eg at det å sluntra unna hadde kosta meg ein heil del.

Det er vanskeleg å ikkje ha eit nostalgisk tilhøve til NRK. Når eg tenkjer på oppveksten min, var NRK absolutt med på å forma han. Julaftan med Disney-kavalkade og Tre nøtter til Askepott, påsken med Jesus fra Nazareth, mai med Grand Prix og sommaren med Ta sjansen frå Holmenkollen.

Dei første avanserte leikane vi leika i gata der eg budde, var ofte inspirerte av seriar frå NRK. Gjerne vaksenseriar dei færraste av oss fekk lov til å sjå, men berre hadde ana brotstykke av når vi sat gøymde under trappa på laurdagskvelden, altfor langt unna skjermen til å kunna lesa teksten. Spesielt hugsar eg Mot alle vindar. Serien handla om fattige John og Mary som var nybyggarar i Australia. Eg fekk vera Mary, og saman med Jarle som var John, laga vi barn etter beste evne og arrangerte bestialske fødslar med ketchup som blod, i ei hytte i skogen.

Det fantastiske var at vi hadde dei same referansane. Vi voks opp langt unna svenskegrensa og ana ingenting om at det fanst noko utanfor det norske kringkastingsmonopolet.

Men i mine første år som vaksen betalte eg altså ikkje TV-lisens.

Det heile starta ganske uskuldig. Eg flytta heimanfrå som attenåring og fekk eit 14-tommars fjernsyn av far min. Det stod i hans namn. Dermed var det vanskeleg for lisensinspektørane å oppdaga meg. Men så kjøpte eg meg husvære, eg fekk meg telefon, og ein dag ringde han. Eg hadde akkurat oppdaga at TV3 sende Dynastiet i reprise og hadde benka meg framfor TV. Den lettkjennelege introen dura avslørande i bakgrunnen.
– Eg har ikkje fjernsyn, freista eg.
– Nei vel, sa lisensmannen tørt. Ja, for det var nemleg ein lisensmann som ringde.

Frå den dagen av blei eg sannsynligvis registrert som tvilsam i NRKs register. I alle fall let kontrollørane oftare og oftare høyra frå seg, og no nøydde dei seg ikkje berre med å ringa. Dei troppa opp i eigen person med eit liksom-tilforlateleg smil om leppene.
– Har du fjernsyn?
Eg rista på hovudet slik at kjenningsmelodien til Loveboat skulle kunna kamuflerast som eit radioinnslag.
– Du veit kanskje at sambuaren din har fjernsyn?
Sannsynlegvis var det et lurespørsmål, men eg var letta. Eg leigde nemleg ut eit rom til ei skikkeleg gladjente frå Sogndal. Ho hadde rett nok ikkje fjernsyn, men ho var ikkje heime og kunne forsvara seg, så det kjendest fornuftig å skulda på henne.
– Ja, sa eg.
Så forklarte eg lisensmannen korleis eg hadde forsøkt å få henne til å forstå at ho burde betala, at det ikkje var berre berre å omgåst loven på denne måten.

Leigebuaren min tok det fint. Rett nok fekk ho eit aggressivt drag over augo kvar gong lisensrekninga kom i posten, men eg kunne i det minste opna døra og ta telefonen utan å bekymra meg.

Dette kunne sjølvsagt ikkje vara evig. Godjenta flytta og tok 14-tommaren, som ho no meinte rettmessig var hennar, og lisensen med seg.

Eg flytta etter kvart inn hos han som skulle bli ektemannen min. Han hadde heller aldri betalt lisens. Ganske tidleg gjorde han det klart at det ikkje dreia seg om pengar, men om prinsipp. Dette førde til ei rekke ubehagelege opplevingar. Og det toppa seg under OL i Nagano i 1998. Eg hadde sett på sendingar heile natta og var derfor ikkje oppe før i eitt-tida på dagen. Då venta eg besøk av ei venninne. Sidan eg ikkje hadde sett henne på lenge, var eg ekstra entusiastisk då eg ønskte henne velkommen i dørtelefonen. Der ute stod det inga venninne, men ein ny lisensmann frå NRK.

– Kom inn, sa eg like blidt og trykte på nøkkelknappen.
No var gode råd dyre. Fortvila forsøkte eg å vekka mannen min for å forklara han at dette var ei sak han måtte ta seg av.
– Det er du som har sleppt han inn. Du får ta deg av han.
Det var inga tid å krangla på. Dette måtte eg klara sjølv. Eg forsøkte å putta fjernsynet under sofaen, men sidan dette var lenge før flatskjermen si tid, gjekk det ikkje. Samstundes kunne eg høyra at lisensmannen framleis stod utanfor døra. Korleis skulle eg kunna forklara han at det tok så lang tid før eg opna?

Det var då eg kom på at eg kunne kle av meg. Då ville det sjå naturlig ut at eg var så sein.
Eg sprang inn på badet, kledde av meg og opna døra for kringkastingas utsende i berre trusene og med genseren over hovudet.
– Eg har ikkje stått opp enno, skjønar du, smilte eg og forklarte at eg hadde vore oppe heile natta.
– Sett på OL, då?
Eg nikka.

I staden for å servera historia om at eg kom frå ein antroposof-familie som ikkje såg på fjernsyn, gjekk eg altså rett i fella.
– Eg skal betala, sukka eg og merka med det same kor godt det kjendest.

Framleis har eg nokre venner som ikkje betaler lisens. Dei ser NRK på nettet. Då seier eg alltid at eg betaler lisensen min med glede. Og det er faktisk heilt sant.

Allmennkringkasting i en ny tid

NRK er en betydelig samfunns- og kulturinstitusjon i Norge.

Som resten av verden går Norge gjennom store medieendringer, og NRKs rammer vil bli revidert i 2015.

NRKbeta og NRK Ytring ønsker å tilrettelegge for en bred og opplyst debatt om allmennkringkasting i en ny tid. Det viktigste for oss har vært å finne de gode stemmene til å belyse hovedtemaene. Derfor har vi utfordret både NRK-tilhengere og -skeptikere med ulik bakgrunn – mediedirektører, tenåringer, politikere, forfattere og forskere fra Norge og verden utenfor – til å bidra til vår kronikkserie.

Tekstene vil bli publisert i løpet av april og mai 2015.

Publiserte tekster (oppdateres underveis):

Image may be NSFW.
Clik here to view.

Viewing all articles
Browse latest Browse all 1578